| |
 Istorijat numizmatičke zbirke
tesno je povezan sa stvaranjem Narodnog muzeja. Prve su se naznake
buduće kolekcije začele od samog stvaranja muzejske zbirke u Šapcu,
početkom 20. veka. Sakupljanju starog novca pridavana je posebna
pažnja. Tako je već prva zbirka, koja se nalazila u Gimnaziji, imala
lep broj primeraka starog novca. Nažalost, ova prva numizmatička
kolekcija uništena je tokom ratnih stradanja grada 1914-1918.
godine.
Ponovnim oživljavanjem ideje o stvaranju muzeja, u okviru
Šabačke narodne knjižnice i čitaonice tokom 1934. godine, formirane
su i četiri zbirke, jedna od njih je bila i numizmatička.
Prema
sačuvanim izveštajima zbirka se sastojala od 43 primerka raznog
metalnog novca i 63 novčanice. Pred sam rata 1941. godine zbirka je
bila znatno veća sa dosta metalnog i papirnog novca. Tokom ratnih
godina koje su usledile, veliki deo novca iz zbirke je nestao, tako
da je do danas mali broj, iz te kolekcije, primeraka
sačuvan.
 Posle oslobođenja 1945. godine Muzej i pored teških uslova
nastavlja sa svojom aktivnošću na prikupljanju istorijskih predmeta,
pa i starog novca. Sistematsko sakupljanje numizmatičkog materijala
započinje tek od 1962. godine, dolaskom prvog arheologa u muzej. Od
tada se numizmatička zbirka mnogostruko uvečala kako poklonima tako
i otkupima. Sve do 1995. godine numizmatički materijal je podeljen
po različitim zbirkama da bi se od te godine objedinio u jedinstvenu
zbirku.
Numizmatička zbirka Narodnog muzeja u Šapcu svojim
sadržajem bliska je profilu kabineta. Naime, to je jedina zbirka
koja koja vremenski pokriva veliki period od praistorije do
savremenih dana. Najveći deo novca potiče sa područja severo zapadne
Srbije mada ima predmeta i druge proviencije.
Danas je
numizmatička zbirka Narodnog muzeja u Šapcu podeljena na
sedam
celina, koje prate i odgovarajuči inventari.
To su:
 Antički
novac
Savremeni metalni
novac (od srednjeg veka do danas)
Papirni
novac i bonovi
Akcije
Značke
Medalje i
plakete
Bedževi
 Antički novac obuhvata najvećim delom,
sem nekoliko primeraka keltskog i republikanskog, rimski carski
novac (I-V vek). U okviru zbirke čuva se se i ostava antoninijana iz
Donjeg Crniljeva kao i delovi pojedinih ostava pronađenih u Podrinju
(Svileuva, Mrdjenovac, Jadranska Lešnica). Zastupljen je i manji
broj primeraka novca iskovanog u lokalnoj kovnici Viminacijum
(Kostolac). Osim rimskog novca u zbirci se nalazi i manji broj
vizantiskog novca.
 Po broju primeraka zbirka savremenog
metalnog novca je najveća. U ovoj zbirci zastupljen je novac od
srednjeg veka do danas kako Srbije tako i većine evropskih država pa
i van evropskih. Svakako naj značajniji segment ove zbirke je novac
Srbije, srednjovekovni i savremeni kao i novac Jugoslavije. Osim
opticajnog zastupljen je i lep broj primeraka komemorativnog novca
brojnih država.
 Gotovo odmah po obnovi rada posle
Drugog svetskog rada u muzej su prispele prve medalje i plaketa.
Dugi niz godina zbirka je neznatno uvećana da bi se tek poslednjih
godina pristupilo sistematskom prikupljanju i popunjavanju putem
poklona i otkupa. Danas se zbirka sastoji od 120 medalja i plaketa.
Prikuplja se uglavno materijal koji se odnosi na Šapac. Osim ovih
lokalnih zastupljene su i druge medalje i plakete iz ostavština
pojedinaca kao i iz legata Mihajlović. Radi se uglavnom o medaljama
iz 20 veka koje su izradili manje ili više poznati umetnici. Medalje
su posvećene društvima, ustanovama, događajima iz vojne, političke,
kulturne i ekomomske istorije.
|
